Giriş
Bir kişinin vefatından sonra geride bıraktığı mal varlığı kadar, borçları da mirasçılara geçer. Halk arasında “miras kaldı” ifadesi genellikle olumlu çağrışımlar yapsa da, bazen bu miras borç içerebilir. Miras kalan borcun kapatılması, mirasçıların mali ve hukuki sorumluluğunu doğurur. Bu makalede, miras kalan borcun kapsamı, mirasçıların hukuki sorumluluğu, reddi miras ve borcun nasıl kapatılacağına dair tüm süreçleri detaylı olarak inceleyeceğiz.
Miras Kapsamında Borçların Durumu
Türk Medeni Kanunu’na göre, mirasçılar miras bırakanın:
- Tüm aktif malvarlığını,
- Tüm borçlarını, bir bütün olarak devralırlar.
Mirasçılar, miras bırakanın şahsi borçlarından da sorumlu olur. Bu borçlara:
- Banka kredileri
- Vergi borçları
- SGK prim borçları
- Senet, çek gibi kambiyo borçları
- Kişisel borçlar dâhildir.
Yasal Dayanak: Türk Medeni Kanunu (TMK)
- TMK madde 599: Miras, miras bırakanın ölümüyle mirasçılara geçer.
- TMK madde 605: Mirasçılar, mirası kabul ya da reddetme hakkına sahiptir.
Mirasçının Borçlardan Sorumluluğu Nasıl İşler?
Mirasçılar, mirası kaydıyla birlikte (kayıtsız şartsız) kabul ederlerse:
- Miras bırakanın borçlarının tamamından, kendi malvarlıklarıyla da sorumlu olurlar.
Mirasın Resmen Kazanılması Durumunda:
- Tüm borçlardan kişisel malvarlıklarıyla sınırsız olarak sorumludurlar.
- Örneğin; 50.000 TL’lik bir kredi borcu miras kaldıysa, bu borç mirasçılara payları oranında değil, mirası kabul ettikleri oranda ortaklaşa yüklenir.
Miras Kalan Borçtan Kurtulma Yolları
1. Reddi Miras (Mirasın Reddi)
- TMK madde 605-617 hükümlerine göre,
- Miras, 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yapılacak beyanla reddedilebilir.
- Reddi miras yapıldığında, borçtan hiçbir şekilde sorumluluk doğmaz.
Reddi Miras İçin Gerekli Şartlar:
- Süresinde (3 ay içinde) başvuru yapılması,
- Beyan yazılı veya sözlü şekilde yapılabilir.
2. Tereke Tespiti ve Tasfiyesi Talebi
- Mirasçı borçları ödemek istemiyor ancak reddi miras da yapmak istemiyorsa,
- Tereke resmen tasfiye ettirilerek borçların terekeden ödenmesi sağlanabilir.
- Bu yolla kişisel malvarlığı riske girmez.
3. Mirasın Kabulü Ama Sınırlı Sorumlulukla
- Miras kabul edilir, ancak borçlar sadece tereke (miras bırakanın malvarlığı) ile sınırlı olarak ödenir.
- Bu durumda şahsi malvarlığı zarar görmez.
- Uygulamada az kullanılsa da yasal olarak geçerlidir.
Borçların Paylaştırılması Nasıl Yapılır?
- Mirasçılar, mirası kabul ettiyse, borçlardan miras payı oranında değil, müştereken ve müteselsilen (birlikte ve ayrı ayrı) sorumludur.
- Alacaklı, borcun tamamını herhangi bir mirasçıdan talep edebilir.
- Ödeyen mirasçı, diğer mirasçılara rücu (geri ödeme) davası açabilir.
Banka ve Alacaklılar Ne Yapar?
- Vefat eden kişinin borcu varsa, alacaklı kurumlar mirasçılara ödeme talebinde bulunabilir.
- Mirasçı, borcu ödemek zorunda kalmamak için:
- Reddi miras yapabilir,
- Mirası sınırlı sorumlulukla kabul edebilir,
- Terekenin resmen tasfiyesini isteyebilir.
Reddi Miras Sonrası Ne Olur?
- Reddi miras yapan kişi, mirasın hiçbir borcundan sorumlu olmaz.
- Sıra, diğer yasal mirasçılara (alt soy, eş, ana-baba) geçer.
- Herkes reddederse, miras devlete kalır ve borçlar da devletin sorumluluğuna geçer.
Yargıtay Kararları
Yargıtay’ın kararlarına göre:
“Miras bırakanın borçlarının fazla olduğu anlaşılmışsa ve mirasçı zamanında reddi miras yapmışsa, borçtan hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.” (Yargıtay 14. HD, E.2021/1223, K.2022/876)
“Mirasın açıkça reddedildiği ve mahkemece tutanak altına alındığı durumlarda, alacaklıların mirasçıya başvurma hakkı bulunmamaktadır.”
Sonuç
Mirasla birlikte sadece mallar değil, borçlar da geçer. Bu nedenle miras kalan borcun kapatılması sürecinde, mirasçıların mirası kabul, sınırlı kabul veya reddetme yollarından birini bilinçli olarak seçmesi büyük önem taşır. Mali yükümlülüklerden korunmak için hukuki destek alınması ve sürelere dikkat edilmesi gerekir.
Bir yanıt yazın